است كه امام در دوران خلافت از خود نشان داده است . شاعر ديگرى خطاب به امام چنين سرود : أوضحت من ديننا ما كان مشتبها * جزاك ربك عنا فيه إحسانا « 1 » ابو ذر در توصيف امام مىگفت : على زرّ الدين ، على قوام دين است . « 2 » امام خود در تطبيق سيرهء خود با سيرهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اصرار داشت . دربارهء برخورد خود با اهل بصره ، بعد از جنگ جمل فرمود : من همانند سيره پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در برخورد با مردم مكه ، با اهل بصره برخورد كردم . « 3 » امام يكى از وظايف « امام » را احياى سنت ياد كرده است . « 4 » . در جاى ديگرى بهترين بندهء خداوند را امام عادلى مىداند كه در كار احياى سنت مىكوشد ، همانطور كه شرورترين بندگان خدا را امام ظالمى مىداند كه سنت را از بين مىبرد . « 5 » به طور كلى امام على عليه السّلام از مفهوم بدعت پرهيز جدى داشته و از جمله مىفرمايد ، همراه پيدايش هر بدعتى سنتى از ميان خواهد رفت . « 6 » امام دو نكته را به عنوان وصيت خود مطرح مىكند يكى شرك نورزيدن به خدا و ديگرى : ضايع نكردن سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله . « 7 » آن حضرت منافقان را كسانى مىداند كه در درياى فتنه غور كرده ، بدعتها را به كار گرفته و سنتها را كنار گذاشته‌اند . « 8 » اولياى خداوند را نيز كسانى مىداند كه : يحبون سنن الله و سنن رسوله ، سنتهاى خدا و رسول را احيا مىكنند . « 9 » امام مردم را دو دسته مىداند : متّبع شرعة و مبتدع بدعة . « 10 » اين جملات و نظائر آنها در نهج البلاغه ، ذهنيت قوى امام را در زمينهء پيروى از سنت و پرهيز از بدعت نشان مىدهد . اين موضع ، درست در برابر كسانى بود كه لااقل در مواردى بدعتهايى را ايجاد كرده و وقتى به آنها اعتراض مىشد مىگفتند : اگر هم بدعت است بدعت خوبى است . امام در امر دين به هيچ صورتى حاضر به مداهنه نبود و خود مىفرمود : و الله

--> ( 1 ) . نقض ، ص 496 ؛ تحف العقول ، صص 342 - 338 ؛ مسند الامام الهادى ، ص 207 ؛ بحار الانوار ، ج 38 ، ص 245 ( 2 ) . الفائق فى غريب الحديث ، ج 2 ، ص 108 ( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 273 ( 4 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 105 ( 5 ) . همان ، خطبهء 164 . ( 6 ) . همان ، خطبهء 145 . ( 7 ) . همان ، خطبهء 149 ( 8 ) . همان ، خطبهء 154 ( 9 ) . همان ، خطبهء 192 ( 10 ) . همان ، خطبهء 176